Ten poradnik wyjaśnia, ile dni urlopu przysługuje kierowcy zatrudnionemu w Niemczech, jak liczy się urlop w pierwszym roku pracy, kiedy można go wziąć i co dzieje się z dniami niewykorzystanymi. Urlop wypoczynkowy to twoje ustawowe prawo. Znając zasady, łatwiej dopilnować, żeby żaden dzień ci nie przepadł.
Najnowsza oferta
Nie szukasz dziś? Ustaw bezpłatny alert — nowe oferty przyjdą same, jednym mailem rano.
Ustaw alert za darmo Wszystkie oferty →Najważniejsze w skrócie
- Ustawowe minimum to 24 dni robocze rocznie przy sześciodniowym tygodniu pracy, czyli 20 dni przy pięciu dniach pracy (§ 3 BUrlG).
- Pełny urlop przysługuje po 6 miesiącach zatrudnienia (§ 4 BUrlG). 1/12 za każdy pełny miesiąc – tylko w trzech sytuacjach z § 5 BUrlG, np. gdy odchodzisz przed upływem 6 miesięcy.
- Termin ustala pracodawca, ale musi uwzględnić twoje życzenia (§ 7 ust. 1 BUrlG).
- Niewykorzystany urlop przepada z reguły tylko wtedy, gdy pracodawca wcześniej wezwał cię do jego wykorzystania i jasno, na czas uprzedził, że inaczej przepadnie.
Ile dni urlopu przysługuje kierowcy w Niemczech?
Podstawę stanowi Bundesurlaubsgesetz (BUrlG) – niemiecka ustawa o urlopach. Zgodnie z § 3 BUrlG minimalny wymiar urlopu to 24 dni robocze rocznie przy sześciodniowym tygodniu pracy. Jeśli pracujesz pięć dni w tygodniu, oznacza to 20 dni urlopu.
Umowa o pracę albo układ zbiorowy mogą przewidywać więcej dni niż to minimum. Sprawdź, co masz zapisane w umowie – to ona (lub układ zbiorowy) określa twój faktyczny wymiar.
Osoby ze znaczną niepełnosprawnością (schwerbehindert) mają dodatkowo 5 dni płatnego urlopu rocznie przy pięciodniowym tygodniu pracy (§ 208 SGB IX).
Jak liczy się urlop – proporcjonalnie czy od razu cały?
Pełny roczny urlop przysługuje ci po 6 miesiącach zatrudnienia (§ 4 BUrlG). Proporcjonalnie – 1/12 rocznego wymiaru za każdy pełny miesiąc pracy – liczy się go tylko w trzech sytuacjach (§ 5 BUrlG): gdy w danym roku kalendarzowym nie zdążysz przepracować tych 6 miesięcy, gdy odchodzisz przed ich upływem albo gdy odchodzisz w pierwszej połowie roku. Czyli jeśli masz 30 dni urlopu, w takiej sytuacji za każdy pełny miesiąc „zbierasz” 2,5 dnia.
W praktyce oznacza to:
- Jeśli zaczynasz pracę tak późno w roku, że do 31 grudnia nie upłynie 6 miesięcy zatrudnienia, za ten rok dostajesz tylko 1/12 urlopu za każdy pełny miesiąc. Na twoje żądanie ten częściowy urlop przenosi się na następny rok (§ 7 ust. 3 BUrlG).
- Jeśli odchodzisz z pracy w pierwszej połowie roku (albo przed upływem 6 miesięcy zatrudnienia), przysługuje ci proporcjonalny urlop za przepracowane miesiące; odchodząc w drugiej połowie roku, zachowujesz co najmniej pełny urlop ustawowy (lub ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni).
Niedziele i święta ustawowe nie są dniami roboczymi, więc nie potrzebujesz na nie urlopu; sobota liczy się jako dzień urlopu tylko wtedy, gdy zwykle w soboty pracujesz.
Kiedy mogę wziąć urlop?
Urlop musi być uzgodniony z pracodawcą. Nie możesz po prostu nie przyjść do pracy i uznać, że to urlop. Termin ustala pracodawca, ale musi uwzględnić twoje życzenia (§ 7 ust. 1 BUrlG). Odmówić może tylko wtedy, gdy sprzeciwiają się temu pilne potrzeby firmy (np. w szczycie sezonu transportowego) albo życzenia innych pracowników, którzy ze względów socjalnych mają pierwszeństwo. W niektórych firmach obowiązuje też wspólny urlop dla wszystkich, np. w przerwie między świętami a Nowym Rokiem.
Niewykorzystany urlop nie przepada sam z siebie – warunki opisujemy niżej, w części „Co z niewykorzystanym urlopem? Czy przepada?”.
Najnowsze oferty
-
CLKW Fahrer (m/w/d) Witten · Culligan Deutschland GmbH od 3 000 € brutto / mies.
-
CAuslieferungsfahrer (m/w/d) Nord DE Berlin · Culligan Deutschland GmbH od 3 000 € brutto / mies.
-
TBerufskraftfahrer im Fernverkehr Trans Sib ATC Air Service GmbH 2 450 € brutto / mies.
Co z systemem 3-plus-1 (3 tygodnie pracy, 1 tydzień wolnego)?
Wielu kierowców pracuje w systemie, w którym trzy tygodnie są w trasie, a jeden tydzień wolny spędzają w domu. Często pada pytanie, czy ten wolny tydzień to już urlop.
Uwaga
Nie automatycznie. To, czy wolny tydzień w systemie 3-plus-1 liczy się jako urlop, zależy od tego, co ustalono w umowie i co pracodawca wyraźnie wyznaczył jako urlop. Jeśli nie masz tego na piśmie – zapytaj. Systemy 3/1, 2/1 i 2/2 porównujemy w poradniku Systemy pracy kierowcy: 3/1, 2/1, 2/2 – co wybrać?.
Co z niewykorzystanym urlopem? Czy przepada?
Zasada ogólna: urlop musi być udzielony i wykorzystany w bieżącym roku kalendarzowym (§ 7 ust. 3 BUrlG). Przeniesienie na kolejny rok ustawa przewiduje tylko z pilnych powodów po stronie firmy albo twoich – wtedy trzeba go wykorzystać do 31 marca następnego roku. Układ zbiorowy może przewidywać inne zasady, a umowa o pracę – korzystniejsze dla ciebie.
Kiedy urlop naprawdę przepada? Niewykorzystane dni przepadają z końcem roku (albo 31 marca) z reguły tylko wtedy, gdy pracodawca wcześniej konkretnie wezwał cię do wykorzystania urlopu, jasno i na czas uprzedził, że inaczej przepadnie, a urlop mimo to – z twojego wyboru – nie został wykorzystany (Trybunał Sprawiedliwości UE C-684/16, Federalny Sąd Pracy BAG 9 AZR 541/15 z 19.02.2019). Jeśli pracodawca tego nie zrobił, urlop nie przepada i zostaje ci na kolejne lata. Także trzyletni okres przedawnienia zaczyna biec dopiero z końcem roku, w którym pracodawca cię tak uprzedził (BAG 9 AZR 266/20 z 20.12.2022).
Choroba – jeśli przez chorobę nie możesz wziąć urlopu, nie przepada on z końcem roku ani 31 marca. Wygasa najwcześniej 15 miesięcy po końcu roku, za który przysługiwał (31 marca drugiego roku) – i to bez dodatkowych warunków tylko wtedy, gdy niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie od początku tamtego roku do tego dnia. Jeśli w danym roku najpierw pracujesz, a dopiero potem zachorujesz, urlop z tego roku przepada po 15 miesiącach zwykle tylko wtedy, gdy pracodawca jeszcze przed chorobą wezwał cię do jego wzięcia i uprzedził o przepadaniu (BAG 9 AZR 245/19 z 20.12.2022). Kto płaci za czas zwolnienia lekarskiego, wyjaśniamy w poradniku Chorobowe (Krankschreibung) – ile płaci pracodawca, ile kasa chorych?.
Jak urlop działa w leasingu pracowników (Zeitarbeit)?
Gdy pracujesz przez agencję pracy tymczasowej, zasady są takie same. Twoim pracodawcą jest agencja – to ona odpowiada za urlop. W branży leasingowej często obowiązują układy zbiorowe GVP/DGB (dawniej BAP/DGB i iGZ/DGB). Obecny układ ramowy DGB/GVP przewiduje przy pięciodniowym tygodniu 25 dni urlopu w pierwszym roku, 27 w drugim i trzecim, a od czwartego roku 30 dni (§ 9.3). Urlop nalicza się proporcjonalnie, a niewykorzystane dni podlegają tym samym zasadom przenoszenia i wygaśnięcia. Inne prawa kierowcy w agencji opisujemy w poradniku Leasing pracowników w Niemczech – prawa kierowcy zatrudnionego przez agencję.
Urlop przysługuje ci również w okresie próbnym (zwykle 6 miesięcy). Pełny wymiar powstaje jednak dopiero po 6 miesiącach zatrudnienia (§ 4 BUrlG). Wcześniej 1/12 rocznego urlopu za każdy pełny miesiąc przysługuje w sytuacjach z § 5 BUrlG – np. gdy odchodzisz przed upływem 6 miesięcy. Pracodawca może dać ci urlop wcześniej – zapytaj.
Najczęstsze pytania
Czy mogę dostać pieniądze zamiast urlopu?
Tak, ale tylko wtedy, gdy kończysz pracę i zostały ci niewykorzystane dni. W trakcie zatrudnienia pracodawca nie może wypłacić ci ekwiwalentu zamiast urlopu – musi dać ci wolne. O wypowiedzeniu umowy i jego terminach piszemy w poradniku Kündigung – kiedy pracodawca może zwolnić kierowcę?.
Czy urlop w Niemczech jest płatny?
Tak. Za czas urlopu dostajesz wynagrodzenie urlopowe liczone ze średniego zarobku z ostatnich 13 tygodni przed urlopem – bez wliczania dodatkowej zapłaty za nadgodziny (§ 11 BUrlG). Pracodawca ma je wypłacić przed urlopem. Układ zbiorowy może liczyć je inaczej.
Co z urlopem, gdy choruję w trakcie urlopu?
Jeśli zachorujesz w czasie urlopu, dni choroby nie wliczają się do urlopu – pod warunkiem że przedstawisz zwolnienie lekarskie. Możesz je wykorzystać później.
Szukasz pracy u pracodawcy, który szanuje twoje prawo do wypoczynku? Sprawdź aktualne oferty na bewerbox.de – ogłoszenia pracodawców w Niemczech.
Nowe oferty dla kierowców — jednym mailem rano
Ustaw bezpłatny alert: wybierasz kategorię prawa jazdy i region, a nowe oferty przychodzą same — każda tylko raz.
Redakcja Bewerbox
Piszemy o pracy kierowców w Niemczech: o dokumentach, wynagrodzeniu i prawach w pracy. Prowadzimy też portal Bewerbox, na którym kierowcy znajdują oferty niemieckich pracodawców.
Następny artykuł →
Czas pracy kierowcy i tachograf — podstawy, które musisz znać