Co zrobić, gdy spedytor każe łamać przepisy?

„Jedź, nie będzie problemu”, „zjedź na pobocze i odczekaj”, „przecież nikt nie sprawdza” – słyszysz to przez telefon, a w głowie masz tylko jedno pytanie: kto zapłaci mandat, jak zepsujesz tachograf albo, co gorsza, jak coś się stanie na drodze? Sytuacja, w której spedytor naciska na złamanie przepisów, jest w branży transportowej częstsza, niż mogłoby się wydawać. Tylko że ty, jako kierowca, ponosisz za to pełną odpowiedzialność. I to nie tylko finansową.

¶Czy kierowca musi wykonać polecenie niezgodne z prawem?

Nie. To pierwsza i najważniejsza rzecz, którą musisz wiedzieć. Jako kierowca zawodowy jesteś zobowiązany do przestrzegania przepisów ruchu drogowego oraz czasu pracy – niezależnie od tego, co mówi dyspozytor czy spedytor. W Niemczech obowiązuje zasada, że pracownik ma prawo, a nawet obowiązek odmówić wykonania polecenia, które jest nielegalne lub zagraża bezpieczeństwu.

Spedytor nie poniesie kary za twoje przekroczenie czasu jazdy – to ty dostaniesz mandat, punkty we Flensburgu, a w skrajnych przypadkach stracisz prawo jazdy. Za naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców grożą grzywny sięgające tysięcy euro. Dodatkowo, jeśli dojdzie do wypadku spowodowanego twoim zmęczeniem, odpowiedzialność karna spadnie na ciebie. W Niemczech to kierowca ponosi odpowiedzialność za wszystko, co przewozi.

¶Jak odmówić, żeby nie stracić pracy?

Odmowa wykonania nielegalnego polecenia nie może być podstawą do zwolnienia. Niemieckie prawo pracy chroni pracowników przed nieuzasadnionym wypowiedzeniem. Jeśli spedytor grozi ci zwolnieniem, bo nie chcesz jechać ponad normę, to takie zwolnienie jest bezprawne – i możesz je skutecznie zaskarżyć w sądzie pracy.

Jak to zrobić w praktyce?

• Mów konkretnie: „Nie mogę tego zrobić, bo to narusza przepisy” – nie tłumacz się, nie przepraszaj.
• Powołaj się na przepisy: wymień konkretną normę (np. „po 4,5 godzinach jazdy muszę zrobić 45 minut przerwy”) – to pokazuje, że wiesz, o czym mówisz.
• Zgłoś to na piśmie – jeśli masz taką możliwość, wyślij maila lub wiadomość z opisem sytuacji. To będzie twój dowód, że próbowałeś rozwiązać problem zgodnie z prawem.

¶Jak udokumentować naciski ze strony spedytora?

To kluczowe, jeśli chcesz się zabezpieczyć. Spedytorzy często działają ustnie – właśnie po to, żeby nie zostawiać śladów. Twoim zadaniem jest te ślady stworzyć.

• Rób notatki – zapisuj datę, godzinę, treść rozmowy i osobę, która wydała polecenie.
• Nagrywaj rozmowy – w Niemczech nagrywanie rozmowy bez zgody drugiej strony jest co do zasady niedozwolone, ale w sytuacji, gdy chodzi o udokumentowanie przestępstwa lub naruszenia przepisów, może być uznane za dopuszczalne. Lepiej jednak polegać na wiadomościach tekstowych – SMS, WhatsApp, mail – to niepodważalne dowody.
• Zachowuj wydruki z tachografu – jeśli zrobisz wydruk przed i po sytuacji, to też będzie dowód na to, co się działo.

¶Gdzie zgłosić naruszenia?

Jeśli spedytor systematycznie nakłania cię do łamania przepisów, możesz to zgłosić do odpowiednich instytucji. W Niemczech odpowiedzialny jest Federalny Urząd Transportu Drogowego (Bundesamt für Logistik und Mobilität – BALM) oraz Zoll (urząd celny), który kontroluje przestrzeganie czasu pracy. Możesz złożyć anonimowe zgłoszenie – formularze dostępne są na stronie www.zoll.de[reference:6].

W Polsce zgłoszenia przyjmuje Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD) oraz Państwowa Inspekcja Pracy. Pamiętaj jednak, że jeśli pracujesz na umowie z niemiecką agencją pracy tymczasowej (Zeitarbeit), to sprawy leżą po stronie niemieckich instytucji.

¶Co zrobić, gdy jesteś już w trasie i nie masz wyjścia?

Zdarza się, że naciski pojawiają się, gdy już jesteś w drodze. Masz za mało czasu na dostawę, a spedytor każe ci jechać dalej mimo przekroczenia limitu. Co wtedy?

1. Zatrzymaj się – jeśli przekroczyłeś czas jazdy, musisz zrobić przerwę. To nie podlega negocjacji.
2. Poinformuj spedytora – napisz, że robisz przerwę zgodnie z przepisami i podaj, o której będziesz mógł ruszyć.
3. Zrób wydruk z tachografu – to udokumentuje, że zatrzymałeś się w momencie, gdy osiągnąłeś limit.
4. Jeśli ładunek jest wrażliwy czasowo – to problem spedytora, nie twój. To on powinien zaplanować trasę z uwzględnieniem norm.

Pamiętaj: lepiej spóźnić się z dostawą niż doprowadzić do wypadku. Żaden pracodawca nie uchroni cię przed konsekwencjami karnymi, jeśli coś się stanie.

¶FAQ

Czy mogę dostać zwolnienie za odmowę pracy w niedzielę lub po godzinach?

Nie, jeśli opierasz się na przepisach. Niemieckie prawo pracy chroni cię przed zwolnieniem za przestrzeganie prawa. Jeśli do niego dojdzie, masz 3 tygodnie na złożenie pozwu do sądu pracy.

Co zrobić, jeśli spedytor każe mi jechać mimo braku odpoczynku tygodniowego?

Odmów. Tygodniowy odpoczynek wynosi co najmniej 45 godzin. Jazda bez niego to poważne naruszenie – grozi za nie mandat w wysokości kilku tysięcy euro oraz punkty karne.

Czy ponoszę odpowiedzialność za towary, jeśli coś się stanie podczas jazdy po przepisach?

Tak, ale to inna kwestia. Odpowiedzialność za ładunek wynika z umowy. Jeśli jednak dojdzie do szkody z powodu twojego zmęczenia (np. zasypiasz za kierownicą), to ty ponosisz odpowiedzialność karną – i to ty, nie spedytor.

Szukasz pracy u pracodawcy, który szanuje przepisy i twoje zdrowie? Sprawdź oferty na bewerbox.de – codziennie nowe ogłoszenia od sprawdzonych firm.