W transporcie zdarza się, że spedytor naciska na złamanie przepisów: „jedź, nie będzie problemu”, „przecież nikt nie sprawdza”. Za swój czas jazdy, przerwy i odpoczynek odpowiadasz jednak także ty jako kierowca. Wyjaśniamy, czy musisz wykonać takie polecenie, komu grożą kary, jak odmówić i jak udokumentować naciski.
Najnowsza oferta
Nie szukasz dziś? Ustaw bezpłatny alert — nowe oferty przyjdą same, jednym mailem rano.
Ustaw alert za darmo Wszystkie oferty →Czy kierowca musi wykonać polecenie niezgodne z prawem?
Nie. Jako kierowca zawodowy masz obowiązek przestrzegania przepisów ruchu drogowego oraz czasu pracy – niezależnie od tego, co mówi dyspozytor czy spedytor. W Niemczech pracodawca może określać treść, miejsce i czas pracy tylko w granicach umowy, układu zbiorowego i przepisów (§ 106 GewO) – polecenie jazdy wbrew przepisom o czasie jazdy i odpoczynku wykracza poza te granice.
Firma odpowiada osobno: musi tak organizować pracę, żeby kierowcy mogli przestrzegać przepisów (art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006), i sama może zostać ukarana. Ciebie to jednak nie zwalnia: przepis o karze dla kierowcy, który nie dotrzyma czasu jazdy, przerwy albo odpoczynku (§ 8a ust. 2 FPersG), nie robi wyjątku dla jazdy na polecenie szefa. Ustawa przewiduje grzywnę do 5000 € dla kierowcy i do 30 000 € dla firmy (§ 8a ust. 4 FPersG) – to górne granice, a przy działaniu nieumyślnym najwyżej połowa tej kwoty (§ 17 ust. 2 OWiG). Dodatkowo, jeśli dojdzie do wypadku spowodowanego twoim zmęczeniem, możesz ponieść także odpowiedzialność karną.
Obowiązki ma też spedytor: każdy, kto umawia z przewoźnikiem harmonogram przewozu (także spedytor i nadawca ładunku), musi zapewnić, żeby był zgodny z przepisami o czasie jazdy i odpoczynku (art. 10 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006). W Niemczech jego naruszenie to wykroczenie zagrożone grzywną do 30 000 € (§ 8a ust. 3 i 4 FPersG). Zakazane jest też wynagrodzenie – także premie – zależne od przejechanych kilometrów, szybkości dostawy albo ilości towaru, jeśli może zagrażać bezpieczeństwu albo zachęcać do łamania przepisów (art. 10 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006). W Niemczech § 3 FPersG dodatkowo zabrania płacenia pracownikom-kierowcom od przejechanych kilometrów albo ilości towaru, jeśli może to zagrażać bezpieczeństwu na drodze.
Jakie limity jazdy i odpoczynku obowiązują, zebraliśmy w tabeli w poradniku Czas pracy kierowcy i tachograf.
Jak odmówić, żeby nie stracić pracy?
Pracodawca nie może pogorszyć sytuacji pracownika dlatego, że ten w dozwolony sposób korzysta ze swoich praw (§ 612a BGB). Jeśli mimo to dostaniesz wypowiedzenie, bo nie chcesz jechać ponad normę, możesz je zaskarżyć w sądzie pracy – pozew trzeba złożyć w ciągu 3 tygodni od otrzymania pisemnego wypowiedzenia (§ 4 KSchG). Jak sąd oceni sprawę, zależy od jej okoliczności.
W praktyce:
- Mów konkretnie: „Nie mogę tego zrobić, bo to narusza przepisy” – nie tłumacz się, nie przepraszaj.
- Powołaj się na przepisy: wymień konkretną normę (np. „po 4,5 godzinach jazdy muszę zrobić 45 minut przerwy”) – wtedy widać, że znasz przepisy.
- Zgłoś to na piśmie – jeśli masz taką możliwość, wyślij maila lub wiadomość z opisem sytuacji. To twój dowód, że próbujesz rozwiązać problem zgodnie z prawem.
Jak udokumentować naciski ze strony spedytora?
Takie polecenia często padają ustnie, przez telefon. Dlatego zadbaj o to, żeby został po nich ślad.
- Rób notatki – zapisuj datę, godzinę, treść rozmowy i osobę, która wydała polecenie.
- Nie nagrywaj rozmów bez zgody – w Niemczech potajemne nagrywanie rozmowy jest przestępstwem (§ 201 StGB), a wyjątki są bardzo wąskie. Zamiast tego zachowuj wiadomości tekstowe (SMS, WhatsApp, mail) – to dobre dowody.
- Zachowuj wydruki z tachografu – wydruk zrobiony przed sytuacją i po niej też pokazuje, co się działo.
Najnowsze oferty
-
CLKW Fahrer (m/w/d) Witten · Culligan Deutschland GmbH od 3 000 € brutto / mies.
-
CAuslieferungsfahrer (m/w/d) Nord DE Berlin · Culligan Deutschland GmbH od 3 000 € brutto / mies.
-
TBerufskraftfahrer im Fernverkehr Trans Sib ATC Air Service GmbH 2 450 € brutto / mies.
Gdzie zgłosić naruszenia?
Jeśli spedytor systematycznie nakłania cię do łamania przepisów, możesz to zgłosić do odpowiednich instytucji. W Niemczech nadzór nad przestrzeganiem czasu jazdy i odpoczynku sprawują urzędy wyznaczone przez kraje związkowe (§ 4 ust. 1 FPersG), a przestrzegania przepisów o pracy kierowców pilnuje też Federalny Urząd ds. Logistyki i Mobilności (Bundesamt für Logistik und Mobilität – BALM; § 11 ust. 2 pkt 3 lit. a GüKG).
W Polsce przestrzeganie przepisów o transporcie drogowym kontroluje Inspekcja Transportu Drogowego (centrala: Główny Inspektorat Transportu Drogowego, GITD) – to ważne przede wszystkim wtedy, gdy pracujesz dla firmy z Polski.
Jeśli nacisk dotyczy przeładowania auta, sprawdź też Co grozi kierowcy za przeładowanie.
Co zrobić, gdy jesteś już w trasie i nie masz wyjścia?
Naciski pojawiają się też w trakcie trasy: czasu na dostawę jest za mało, a spedytor każe jechać dalej mimo przekroczenia limitu. Wtedy:
- Zatrzymaj się w odpowiednim miejscu – gdy kończy się dozwolony czas jazdy, musisz zrobić przerwę albo odpoczynek. Od limitów można odstąpić tylko wtedy, gdy z powodu nagłych, nieprzewidzianych okoliczności nie da się na czas dojechać do odpowiedniego miejsca postoju – i tylko w zakresie niezbędnym dla bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku, jeśli nie zagraża to bezpieczeństwu na drodze. Rodzaj i powód odstępstwa trzeba wtedy wpisać odręcznie, np. na wydruku z tachografu (art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006). Pośpiech spedytora, zwykły korek albo znany z tłoku parking takim powodem nie są.
- Poinformuj spedytora – napisz, że robisz przerwę zgodnie z przepisami i podaj, o której możesz ruszyć dalej.
- Zrób wydruk z tachografu – to udokumentuje, że postój zaczął się w momencie osiągnięcia limitu.
- Jeśli ładunek jest wrażliwy czasowo – to problem spedytora, nie twój. To on powinien zaplanować trasę z uwzględnieniem przepisów.
Lepiej spóźnić się z dostawą, niż doprowadzić do wypadku. Jeśli coś się stanie, żaden pracodawca nie uchroni cię przed konsekwencjami karnymi.
Najczęstsze pytania
Czy mogę dostać zwolnienie za odmowę pracy w niedzielę lub po godzinach?
Pracodawca nie może pogorszyć twojej sytuacji za to, że w dozwolony sposób korzystasz ze swoich praw (§ 612a BGB). Ale nie każda odmowa opiera się na przepisach: zakaz pracy w niedziele i święta (§ 9 ArbZG) ma wyjątki, m.in. w firmach transportowych, jeśli pracy nie da się wykonać w dzień roboczy (§ 10 ust. 1 pkt 10 ArbZG), a to, czy możesz odmówić pracy po godzinach, zależy od umowy i limitów czasu pracy z ArbZG. Jeśli dostaniesz wypowiedzenie, masz 3 tygodnie od otrzymania pisemnego wypowiedzenia na złożenie pozwu do sądu pracy (§ 4 KSchG).
Co zrobić, jeśli spedytor każe mi jechać mimo braku odpoczynku tygodniowego?
Odmów. Regularny odpoczynek tygodniowy wynosi co najmniej 45 godzin (skrócony – co najmniej 24 godziny, z późniejszą rekompensatą). Jazda bez niego to poważne naruszenie – grozi za nie grzywna.
Czy ponoszę odpowiedzialność za towary, jeśli coś się stanie podczas jazdy po przepisach?
To inna kwestia – odpowiedzialność za ładunek wynika z umowy. Jeśli jednak dojdzie do szkody z powodu twojego zmęczenia (np. zasypiasz za kierownicą), możesz ponieść odpowiedzialność karną.
Szukasz pracy kierowcy w Niemczech? Sprawdź oferty na bewerbox.de – ogłoszenia pracodawców z Niemiec; kwoty są w nich zawsze podane brutto.
Nowe oferty dla kierowców — jednym mailem rano
Ustaw bezpłatny alert: wybierasz kategorię prawa jazdy i region, a nowe oferty przychodzą same — każda tylko raz.
Redakcja Bewerbox
Piszemy o pracy kierowców w Niemczech: o dokumentach, wynagrodzeniu i prawach w pracy. Prowadzimy też portal Bewerbox, na którym kierowcy znajdują oferty niemieckich pracodawców.
Następny artykuł →
Czas pracy kierowcy i tachograf — podstawy, które musisz znać